Sam Cooke - A Change is Gonna Come şarkısının hikayesi

Her ne kadar kurgusal bir hikaye olsa da 2020 yapımı “One Night in Miami” filminde Malcolm X, Sam Cooke’la tartışırken bir beyaz olmasına karşın haksızlığa uğrayan siyahiler için şarkı yapma cesareti gösteren Bob Dylan’ı örnek gösterip siyahi şarkıcılarınsa eğlenceli şarkılar yapıp, beyaz kadınlarla birlikte olma derdinde olduğunu söyler.

Cooke sahiden de suya sabuna dokunmayan şarkıları ve kendi toplumunu göz ardı eden yaşam tarzı nedeniyle siyahi kesimin eleştirileriyle karşı karşıya kalmış bir soul müzik şarkıcısıydı. Bob Dylan’ın 1962 yılında yayınlanan ve bir insan hakları manifestosuna dönüşecek “Blowin’ in the Wind” şarkısı, Sam Cooke ciddi bir kırılma noktası oldu.

Önce Blowin’ in the Wind şarkısını repertuarına ekleyen Cooke, ardından bir sivil haklar aktivistine dönüştü. Bizzat maruz kaldığı ırkçılık ve aşağılamalardan da yola çıkarak 1963 yılında yazmaya başladığı A Change is Gonna Come, 30 Ocak 1964’te kaydedildi. Şarkı ilk kez 1 Mart 1964 yılında yayınlanan Ain’t That Good News albümünde yer aldı.

Cooke, 11 Aralık 1964’te 33 yaşındayken bir motel odasında silahla vurularak öldürüldü. Cinayet, kayıtlara münferit bir olay olarak geçse de cinayetin aslında ırkçı bir eylem olup olmadığı hala tartışılmakta. Şarkı, sanatçının cenazesinden birkaç gün sonra yayınlanan Shake isimli single (tekli) kaydın B yüzünde yer aldı.

Şarkıcının öldürülmesinin ardından şarkının popülaritesi ve etkisi daha da arttı. Değişim vurgulu şarkı adeta “Ezilenler için güzel günler ve adalet gelecek” marşına dönüştü. A Change is Gonna Come, 1965 yılının Mart ayında Martin Luther King önderliğindeki siyahilerin oy hakları için düzenlenen Selma - Montgomery yürüyüşlerinde isyanın ve devrim çağrısının sesi oldu. Çünkü şarkı yalnızca ırkçılığa maruz kalmanın verdiği acılara değinmiyor; yaşanacak değişimle geleceğe umutla bakılabileceğinin de altınını çiziyordu.

Hikayesini öğrendikten sonra bu efsanevi soul klasiğini bir kere daha dinlemeye ne dersiniz?

Bob Dylan - Who Killed Davey Moore? şarkısının hikayesi

Bob Dylan’a şaşırtıcı şekilde edebiyat alanında Nobel ödülü verilmesinin en büyük nedeni, şarkılarında hikaye anlatıcılığını ulaştırdığı muazzam seviye. Dylan şarkılarında kurgusal hikayelerin yanı sıra gerçek karakterlerin yaşanmışlıklarına da yer vermiş bir söz yazarı. 1963 yılında sözlerini yazdığı protest yapıdaki “Who Killed Davey Moore?” şarkısı da gerçek bir olaya dayanmakta.

Şarkı, 21 Mart 1963 tarihinde yaşanan bir olaya dayanıyor. Amerika’da bir tüy siklet unvan koruma maçı. Şampiyon boksör Davey Moore’un karşısında Sugar Ramos var. Maç oldukça çekişmeli geçiyor. Onuncu raunda gelindiğinde Ramos, birkaç güçlü yumrukla Moore’u yere düşürür. Moore düşerken kafası önce gergin ring ipine, ardından da zemine sert biçimde vurur.

Aldığı sert darbeye karşın ayağa kalkan Moore, maçı ve şampiyonluk unvanını kaybeder. Soyunma odasında maça dair röportaj verir. Kısa süre sonra da fenalaşıp hastaneye kaldırılır. Moore’un beyin sapı hasarı nedeniyle komaya girdiği anlaşılır. Yaklaşık üç günlük yaşam mücadelesinin ardından Moore hayata gözlerini yumar.

Şarkıda Davey Moore’un katilinin kim olduğunu soran Dylan, sırayla herkesi sorgular. Hakem, seyirciler, menajer, rakip boksör ve gazeteci, verdikleri cevaplarla Davey Moore’un ölümünden sorumlu olmadıklarını söylerler.

Hakem, heyecan verici maçı durdurabileceğini ama durdurursa seyircinin yuhalayacağını söyler. Seyirciler, yalnızca yumrukları saymakla meşgul olduklarını belirtir. Menajer, bu sadece para için yapılan bir işti der. Rakip, kadere ve kazanma zorunluluğuna değinir. Gazeteciyse futbolun bokstan daha tehlikeli bir spor olduğunu söyleyip konuyu kapatır.

Şarkıda kişiler yerine toplumu sorgulayan Dylan, ölümde katkısı olan herkesin sorumluluk almaktan kaçışının altını çizer. Eğlenmek uğruna bir insanın hayatının barbarca feda edildiği bu hikaye, toplumun adeta aynası niteliğindedir. Şarkıyı hiç dinlemiş miydiniz? Eh, hikayesini de öğrendiğinize göre buyurun o zaman.